ISSN 2658-1086
Wydanie bieżące

15 grudnia 24 (384) / 2019

Paulina Zięciak,

DWURNIK - KOMENTATOR RZECZYWISTOŚCI (MCSW ELEKTROWNIA: 'EDWARD DWURNIK. OBRAZY I RYSUNKI')

A A A
„Łatwiej mi malować niż mówić. U mnie obraz jest formą wypowiedzi, malarstwo to sposób na życie i nie chodzi tylko o to, że to mój sposób zarabiania, nie – malując komentuję rzeczywistość i wyrażam siebie. Tyle” – Edward Dwurnik.

28 października minął rok od śmierci Edwarda Dwurnika. W celu upamiętnienia twórczości tego wybitnego malarza, Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu przygotowało wystawę prac, które posiada w swoich zbiorach. Biorąc pod uwagę, że Dwurnik był artystą bardzo płodnym – zostawił po sobie ponad trzy i pół tysiąca obrazów oraz ponad dziesięć tysięcy rysunków, na pierwszy rzut oka może się wydawać, że ekspozycja jest dość skromna.

Wystawa przywołująca postać Edwarda Dwurnika rozpoczyna cykl podobnych wydarzeń, które będą prezentowały zbiory sztuki współczesnej w Radomiu. Jak możemy przeczytać na stronie Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej, już w latach 70. pojawił się pomysł stworzenia przez miasto własnej kolekcji sztuki współczesnej. Dwadzieścia lat później został otwarty odział Muzeum Okręgowego im. Jacka Malczewskiego, czyli Muzeum Sztuki Współczesnej. W ciągu 25 lat kolekcja rozrosła się do 4 500 obiektów. Dziś, w zbiorach znajdują się przede wszystkim prace artystów polskich z drugiej połowy XX oraz początku XXI. W latach 2017-2018 CSW Elektrownia otrzymała większość tych dzieł w depozyt. Co więcej, Elektrownia posiada własną kolekcję, która liczy około 600 eksponatów.

W związku z tym, że w zbiorach radomskiego Centrum Sztuki Współczesnej znajduje się zespół prac Edwarda Dwurnika, postanowiono zaprezentować szerszej publiczności wszystkie 21 obrazów i 17 rysunków przy okazji pierwszej rocznicy śmierci artysty.

Jak widzimy na ekspozycji, Radomska Kolekcja Sztuki Współczesnej ma w posiadaniu kilka charakterystycznych prac z cyklu „Portret”, w których Dwurnik w typowy dla siebie sposób przedstawia wizerunki znanych i wybitnych postaci. Komiksowe sylwetki: Ewy Kuryluk, Tomasza Stańki czy Agnieszki Osieckiej zostały okraszone komentarzem, mówiącym o ich życiu i dokonaniach. Ważną częścią radomskiego zbioru jest też kilka obrazów z wysuniętą na pierwszy plan sylwetą roślinną.

Na wystawie możemy również zobaczyć pojedyncze obrazy z innych cyklów. Na szczególną uwagę zasługują: olej „Jestem Chrystus” z cyklu „Sportowcy”, wieloformatowe obrazy w niebieskiej tonacji kolorystycznej „Bogurodzica” i „Iluminacja” oraz, szczególnie ważny ze względu na miejsce prezentacji, obraz „Radom ‘76” z najbardziej rozpoznawalnego cyklu przedstawiającego weduty miast „Podróże autostopem”.

Na obrazie „Radom ‘76” widzimy przedstawiony z lotu ptaka Kościół Garnizonowy przy Palcu Konstytucji 3-go Maja, a przed nim rzeźbę Chrystusa. Dwurnik prezentuje widok miasta w typowy dla siebie sposób – z nagromadzeniem motywów i postaci, bez zachowania wierności miejsca oraz odpowiedniej perspektywy. Obserwujemy manifestację, podczas której artysta otwarcie prześmiewa ZOMO. Oddziały Milicji Obywatelskiej odtwarza jako drewniane zabawki na kółkach. Dwurnik robotników ubiera w mundury wojska polskiego, krakowskie stroje czy kostiumy z epoki napoleońskiej.

Obok tych wielkoformatowych płócien zawisły rysunki wykonane ołówkiem lub tuszem, w tym pochodzące z 1988 roku prace: „Górnicy z manifestu”, „Manifest lipcowy”, czy „Strach”, wszystkie będące artystycznym i subiektywnym komentarzem politycznym.

Doskonałym uzupełnieniem wystawy jest film wyświetlany w jednej z sal – „Edward Dwurnik. Portret artysty”, zrealizowany dla PKO Banku Polskiego, jako element wspierania i promocji sztuki współczesnej przez Kolekcję Sztuki PKO (firm dostępny na kanale YouTube Kolekcji Sztuki PKO). Jest to kilkunastominutowy wywiad z malarzem, w którym poruszane są kwestie jego artystycznej działalności, szczególnych inspiracji Nikiforem i osobistego stosunku do namalowanych cykli i obrazów. Dwurnik porusza również temat relacji z własną córką, ale co najważniejsze – jesteśmy obecni w jego pracowni. Widzimy malarza nie tylko w trakcie tworzenia, ale również mamy możliwość zobaczyć jaką pokaźną ilość dzieł stworzył i gromadził.

Wystawa „Edward Dwurnik. Obrazy i rysunki” nie jest wystawą przełomową ani obszerną. Jednak inauguruje cykl, który zaprezentuje mieszkańcom Radomia zbiory sztuki współczesnej, będące na wyciągnięcie ręki.

W tym miejscu, nie można nie wspomnieć o samej instytucji Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia z bogatą historią przemysłową. Elektrownia, będąca dziś nowoczesną instytucją kultury, powstała z inicjatywy związanego z miastem reżysera – Andrzeja Wajdy. Już sama architektura budynku jest warta uwagi, podobnie jak prowadzona przez nią działalność. W przestrzeń galerii został wpisany stary piec, który połączony jest z trzypiętrową ekspozycją wystaw. Doskonale prezentuje się industrialne połączenie materiałów i poprzemysłowy, surowy i minimalistyczny charakter wnętrz. W obiekcie działa kino i biblioteka, obecnie trwają trzy wystawy sztuki wczesnej, prowadzone są zajęcia edukacyjne, działa kawiarnia i księgarnia. Jest to obowiązkowe miejsce na mapie Radomia.
Edward Dwurnik (1943-2018).
 Obrazy i rysunki. Prace z kolekcji Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu. Kurator: M. Jończy. Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu, 28.10.2019-05.01.2020.