ISSN 2658-1086
Wydanie bieżące

15 listopada 22 (430) / 2021

Magdalena Piekielniak,

OGRODY MUZYKI (MOCAK: 'KRZYSZTOF PENDERECKI. PARTYTURA I OGRÓD')

A A A
W dniach od 4 maja do 26 września 2021 roku w Galerii Sztuki Współczesnej - Bunkier Sztuki w Krakowie mogliśmy oglądać wystawę zatytułowaną „Krzysztof Penderecki. Partytura i ogród”.

Wystawa została stworzona z okazji pierwszej rocznicy śmierci artysty, a jej centrum stanowił film „Partytura i ogród” stworzony w 2013 roku przez Marię Annę Potocką - dyrektorkę galerii. Zdjęcia do filmu zostały zrealizowane w Lusławicach, bowiem artysta swoje doświadczenia muzyczne w dużej mierze odnosi do sposobu projektowania ogrodu. Właśnie to miejsce dla twórcy przez lata pozostawało przestrzenią, w której muzyka przenikała się z naturą. W filmie kompozytor dzieli się swoim wzorem tworzenia warsztatu kompozytorskiego oraz opowiada o metodzie graficznej pozwalającej naszkicować symfonię na jednej kartce.

Wystawa składała się z kilku części:

W pierwszej z nich można podziwiać obrazy współczesnych artystów, prezentujące Krzysztofa Pendereckiego w sposób bardzo emocjonalny - tajemniczy, ale również oryginalny, pozwalając tym samym odbiorcy na to, aby sam mógł zajrzeć w głąb psychiki kompozytora. Ta część wystawy pozwoliła otworzyć wyobraźnię na postać twórcy i zobaczyć kompozytora w wizji innych artystów.

Natomiast w części drugiej, Krzysztof Penderecki został ukazany już nie tylko jako wspaniały kompozytor, ale również miłośnik natury. Zaprezentowane zdjęcia ogrodu w Lusławicach zachwycały oryginalnością kadrów, urokliwością oraz subtelnością kompozycji pozwalając tym samym obserwatorowi poczuć piękno miejsca, które przez lata pozostawało tak istotne dla kompozytora. To tutaj też mogliśmy zobaczyć naszkicowane koncepcje ogrodu stworzone przez Krzysztofa Pendereckiego z roku 1997 oraz notatki artysty: listy dębów, buków, oraz rozmaitych drzew, które pragnął posadzić w swoim ogrodzie. Ta część ekspozycji jest odzwierciedleniem tego, jak bardzo kompozytor był przesiąknięty wizją natury w swojej twórczości oraz jak ważną rolę odgrywała ona w jego życiu.

Najbardziej emocjonujące są jednak notatki muzyczne artysty z indywidualnymi zapiskami, które z uwagi na liczne poprawki i skreślenia, przypominają momentami abstrakcyjne kompozycje. Ten wgląd w prywatność muzyczną artysty pozwalał zobaczyć jak od kulis Krzysztof Penderecki tworzył swoją muzykę, zanim mogliśmy ją usłyszeć na jego płytach czy koncertach. Wśród ważnych notatek muzycznych kompozytora znajdziemy między innymi: „Tren Ofiarom Hiroszimy” napisany na 52 instrumenty smyczkowe, jak również „Dies illa” na trzy głosy solowe, trzy chóry i orkiestrę symfoniczną, „Concerto grosso” na trzy wiolonczele i orkiestrę, sekstet na klarnet, róg, trio smyczkowe i fortepian, oraz wiele innych muzycznych notatek kompozytora.

Ostatnia sala ekspozycji jest swoistą salą wspomnień, bowiem to w niej można zobaczyć sentymentalne widoki rodziny kompozytora z cyklu: „Salvador Dali odwiedza państwa Pendereckich.”

Na fotografiach przedstawiających sylwetkę Krzysztofa Pendereckiego, możemy podziwiać kompozytora z żoną Elżbietą oraz malarza Salvadora Dali, w którego do fotografii wcielił się Włodzimierz Mancewicz. - Ujęcia te pozwalają nam się również przenieść do domu kompozytora, gdyż były wykonane w ich podkrakowskim domu w Woli Justowskiej.

Ci, którzy zdecydowali się obejrzeć ekspozycję, nie mogą czuć się zawiedzeni. Wystawa była intrygującym spojrzeniem na artystę, który swoje doświadczenie muzyczne odnosi do ogrodu. To była prawdziwa uczta zarówno dla miłośników twórczości, jak i postaci samego Krzysztofa Pendereckiego. Zaprezentowane zdjęcia ogrodu - te w wizji artystów oraz w jego prywatnych notatkach muzycznych - pozwalały pobyć z kompozytorem bliżej i przenieść się do jego świata, który, jak się okazuje, nie oscylował tylko wokół muzyki. Wystawa daje możliwość przyjrzeć się innej twarzy Krzysztofa Pendereckiego. Tytuł wystawy sugeruje od razu, że artysta zostanie przedstawiony także jako ktoś, kto żywo zainteresowany jest takimi dziedzinami nauki jak botanika oraz dendrologia.

Twórcy wystawy zdecydowanie zadbali o to, aby kompozytor został zaprezentowany jako postać niezwykle wrażliwa na otaczający świat.
Krzysztof Penderecki. Partytura i ogród”. Artyści: Marcin Maciejowski, Beata Stankiewicz, Bartek Materka. Kuratorka: Maria Anna Potocka. Miejsce wystawy: Bunkier Sztuki, Rynek Główny 20, Kraków, piwnice Pałacu Potockich. Czas trwania wystawy: 4 maja – 26 września 2021.