Film - recenzje

Dawid Stwora

WSZYSTKO ALBO NIC

W kadrze pojawia się staruszka z laską w dłoni, wędrująca po korytarzu, w niezgrabny sposób starająca się wyminąć sprzątającą, młodą, otyłą dziewczynę. Po kilku minutach orientujemy się, że tą dziewczyną była Rachel, córka londyńskiego taksówkarza Phila i kasjerki Penny. Jakże znakomitą antycypację stanowi owa początkowa scena kolejnego dzieła brytyjskiego autora, unaocznia nam bezlitosne, surowe, ludzkie przemijanie, któremu towarzyszą choroby, kalectwo i starcze zniedołężnienie. Pełno tych tragicznych pierwiastków, w przypadku bohaterów filmu Leigh'a - alkoholizm Carol, sięgającej dna, w momencie, kiedy nie jest w stanie wezwać karetki, gdy Rory, syn sąsiadów ma atak, otyłość Phila, i jego dzieci. To często powracające motywy w twórczości reżysera - mamy do czynienia z nimi w jednym z wcześniejszych, wybitnych, a zarazem pełnych społecznego realizmu, obrazów pt. "Życie jest piękne", gdzie elementy te również kształtują życie głównych postaci.

Kwestię upływu czasu, którą Norwid uwieczniał przy pomocy poetyckiej wizji ruin ("W Weronie", "Pompeja", "Ruiny" i in.), współczesny brytyjski filmowiec ujmuje w pewnym stopniu podobnie. Fabuła umiejscowiona jest na ulicach południowego Londynu, to swoista tradycja filmów Leigh'a, który z powodów oszczędnościowych, jak sam twierdzi, umieszcza akcje zwykle na sugestywnych przedmieściach angielskiej stolicy. Tym razem zaprzyjaźnione ze sobą rodziny mieszkają na moralnych ruinach, w blokowisku, które podobnie jak jego mieszkańcy, przemawia kalekimi, samotnymi pierwiastkami, poprzez ascetycznie skadrowaną szarość i surowość podwórek oraz domowych wnętrz.

Z ust Phil'a dwukrotnie padają słowa o ludzkim przeznaczeniu, o tym, że rodzimy się i umieramy. Po raz pierwszy, gdy rozmawia ze swym kolegą z pracy Ron'em; po raz drugi, kiedy konwersuje z klientką, nieprzepadającą za jazdą tunelami. Leigh jednak wręcza swym bohaterom, a co za tym idzie także widzom, swoistą "laskę", którą mogą się podeprzeć. Tą podporą jest nadzieja płynąca z miłości. Trudna sytuacja, wobec której staje rodzina Bassett'ów (Rory w szpitalu), powoduje, że odkrywają na powrót uśpione uśmiechy i uczucia. Długie, statyczne ujęcie uwidacznia obejmujących się Penny i Phil'a, całujących swe dłonie, zaś szpitalna sala, w której dochodzi do zdrowia ich syn, jest przepełniona światłem, dzięki dużym oknom i jasnym ścianom - przepełniona światłem nadziei.

"Wszystko albo nic". Scenariusz i reż. : Mike Leigh, zdjęcia: Dick Pope, muz.: Andrew Dickson. Występują: Timothy Spall (Phil Bassett), Lesley Manville (Penny Bassett), Alison Garland (Rachel Bassett), James Corden (Rory Bassett), Ruth Sheen (Maureen), Helen Coker (Donna), Paul Jesson (Ron), Marion Bailey (Carol), Sally Hawkins (Samantha "Sam").