Film - recenzje

"Ziemia niczyja"
Scen. i reż.: Danis Tanović
Zdjęcia: Walther van den Ende
Muz.: Danis Tanović
Wyk.: Branko Djuric, Rene Bitorajac, Filip Sovagovic, Katrin Cartlidge, Georges Siatidis, Simon Callow

CYRK ABSURDU

Zbudzone strzałami z czołgów i karabinów - słońce, zastaje Serba Nino i dwóch Bośniaków, Cere i Czikiego, w jednym, bezimiennym okopie, gdzie w ciszy obserwuje odgrywającą się na kilku metrach kwadratowych, absurdalną wojenną komedię. Cera, zraniony podczas nocnej akcji, zmuszony do bezruchu przez niefortunnie mu podłożoną, niewygodną minę, nie mogąc skorzystać z WC, z nadzieją przygląda się Cziki i Nino, którzy jak przystało na rasowych wojaków, grają konsekwentnie w 'Kto właściwie tę wojnę rozpoczął, no kto?' Grę jakże popularną na wszelkich frontach, na których przestaje być istotne i klarowne, dlaczego i po co to wszystko, po co te ofiary, po co ta krew. Film Tanović'a znakomicie obrazuje absurd tej sytuacji, pokazuje do jakich granic mógł być on posunięty podczas wojny w Jugosławii, gdzie wygrywa ten kto ma właśnie w dłoniach karabin, stanowiący ekwiwalent 'wojennej prawdy'.

W nastrój, towarzyszący bałkańskiej części Europy, wprowadza widza rozbrzmiewający od pierwszych sekund filmu, zrytmizowany elektronicznymi dźwiękami, wysoki, zawodzący kobiecy głos oddający w pełni charakter tamtych ziem - cierpiących, zagubionych, terenów niczyich. Poszczególni bohaterowie odgrywają samozachowawcze role rodem z "Zemsty" Aleksandra Fredry, dyktowane przez nietypową sytuację, które najwyraźniej im ciążą. Pojawiają się przedstawiciele ONZ (m.in. sierżant Arizona2), mający na celu szybkie rozwiązanie niewygodnego incydentu, jak również dziennikarze z różnych stron medialnego świata. Jest wśród nich reporterka Jane Levingstore, przygotowująca relacje dla Global News, nie ustająca w poszukiwaniu ludzkich tragedii, którymi można nakarmić wygłodniałego telewidza.

Tanović, zwracając uwagę na te zjawiska, chce tym samym pokazać nonsensowny cyrk, w którym w niekontrolowany sposób poszerza się grono uczestników. Cyrk, jaki często tworzy się wokół ludzkiego nieszczęścia czy wojennej przestrzeni; który może się uformować nagle i wszędzie - również na zapomnianej, niczyjej ziemi, której jedynymi właścicielami są odpoczywające tam ptaki i muchy.

Ryszard Krynicki w wierszu Podróż pośmiertna(III) napisał bardzo istotne słowa, które wydają się wszczepiać w ramy tematyczne wyznaczone przez ten film, jednocześnie jeszcze je poszerzając: "Pewnego pięknego poranka także i ty możesz wyjść nagle z domu, aby doń nigdy nie powrócić, z domu, którego nigdy nie miałeś..." (tomik Nasze życie rośnie).