Plastyka - Gadu, gadu
Hélene Binet
FROM SHADOWS TO BUILDINGS
9 maja 2003, piątek, godz. 18.00
Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej "Manggha". Kraków, ul. M. Konopnickiej 26
"Fotografowanie cieni jest prawie nienaturalnym zajęciem. Kadrowanie światła jest bardziej oczywiste. Cienie prowokują do zabawy. Mając z nimi do czynienia, zawsze nam coś umyka (...). W procesie fotografowania architektury, pragnę odejść od przekonania, iż można przedstawić architekturę poprzez medium fotografii. Doświadczenie architektury jest bardzo złożone. Przebywanie w architekturze angażuje wiele zmysłów i percepcji. Kiedy patrzysz na budynek, działa również twoja pamięć; wiele elementów wpływa na to, co widzisz. Fotografując architekturę, nie mam zamiaru rywalizować z tym doświadczeniem. Zamiast przedzierać się przez te złożoności, staram się je redukować. Pragnę coś wyrazić używając bieli i czerni, koncentrując się na szczegółach, stosując obiektyw, który tworzy płaskie obrazy, zwracając uwagę na bardzo specyficzne aspekty budynku. Obserwowanie cieni jest kolejnym krokiem w tym procesie redukcji. To podobnie jak spoglądanie na człowieka i zauważanie tylko jego oddechu. Oddychanie jest prawie niewidoczne, ukryte, podobnie jak ciemność cienia ukrywająca powierzchnię i przedmiot. Cienie, jak oddech, są ulotne. Przestrzennym centrum La Tourette jest dziedziniec. Kiedy na nim się znajdujesz, masz poczucie budynku, który oddycha, rozszerza się i zwęża. W dzień, słoneczny bądź pochmurny i szary, budynek wydaje się oddychać powoli. Kiedy chmury się przesuwają i pojawiają się zmienne warstwy światła słonecznego, mamy wrażenie oddechu krótkiego, bardziej rytmicznego. Cienie są oddechem budynku".
Hélene Binet - jedna z najwybitniejszych fotografek architektury. Urodziła się w Szwajcarii, studiowała historię sztuki na uniwersytecie w Rzymie oraz fotografię w rzymskim Instituto Europeo di Design. Zanim zajęła się fotografią architektury, pracowała jako fotograf w Grand Theatre de Geneve. Obecnie mieszka w Londynie. Hélene Binet regularnie współpracuje z takimi architektami, jak Raoul Bunschoten, David Chipperfield, Tony Fretton, Zaha Hadid, John Hejduk, Coop Himmelblau, Daniel Libeskind, Zvi Hecker, Caruso St. John, Sauerbruch and Hutton, Peter Zumthor. Ponadto Hélene Binet realizuje swoje własne projekty, dotyczące architektury takich mistrzów, jak Alvar Aalto, Sigurd Lewerentz, Dimitris Pikionis i Le Corbusier. Jej najważniejsze ostatnie wystawy indywidualne to, m.in. "Cornerstone: 7 Projects by Daniel Libeskind, Zaha Hadid, Peter Zumthor, and Dom. H. Van der Laan" (Shine Gallery, Londyn); "Peter Zumthor: Works" (Architectural Museum, Sztokholm); "House of Culture: Alvar Aalto" (RIBA, Londyn); "Surfaces: Architectural Photography by Hélene Binet" (Columbia University, New York); "Hélene Binet: Architecture Photography" (Berlage Institute, Amsterdam). Hélene Binet brała udział w wielu wystawach zbiorowych, m.in. "The Secret of the Shadow. Light and Shadow in Architecture" (Deutsches Architektur Museum, Frankfurt), "Geoffrey Bawa" (Architectural Association, Londyn); "Zaha Hadid" (ICA, Londyn); "Inscriptions: Jewish Museum by Daniel Libeskind" (Enkehuset Gallery, Sztokholm). Hélene Binet jest autorką wielu publikacji. Najważniejsze z nich to m.in. "Architecture of Zaha Hadid Photographed by Hélene Binet" (2000), "The House of Book: Work by Zvi Hecker" (1999), "Works by Peter Zumthor" (1998), "A Passage through Silence and Light: Daniel Libeskind's Jewish Museum in Berlin" (1997), "Security with Work by John Hejduk" (1997).
Wykład w języku angielskim, tłumaczenie symultaniczne
Roger Scruton
AWANGARDYZM I DESIGN
12 maja 2003, poniedziałek, godz. 18.00
Goethe-Institut Inter Nationes. Kraków, Rynek Główny 20, Kraków
Wykład poświęcony będzie podstawowym zasadom projektowania i jego związkom z przestrzenią publiczną, a więc z projektami budynków, ubrań, miejsc publicznych, ulic i ich dekoracji. Będę starał się dowieść, że modernistyczna obsesja oryginalności i indywidualnej ekspresji podważyła te zasady, nie proponując niczego w zamian, poza krotochwilnym autotematyzmem. Stąd też należy powrócić do dawnych idei porządku, stylu i dobrych manier, jeżeli design chce być logicznym i konsekwentnym działaniem, a nie tylko poszukiwaniem jednorazowych efektów i taniego poklasku. Przedstawię wiele napastliwych, ośmieszających i niepoprawnych politycznie tez, ale potraktuję je z odpowiednią dozą ironii, humoru i zdrowego rozsądku.
Roger Scruton - profesor filozofii w Birkbeck College, University of London. Wykładowca na licznych uniwersytetach m.in. Boston University Massachusetts, Princeton, Stanford, Louvain, Oslo, Witwatersrand (RPA). Czołowy teoretyk tzw. "nowych konserwatystów" w Wielkiej Brytanii, założyciel Conservative Philosophy Group. W latach 1982-2000 wydawca i redaktor kwartalnika myśli konserwatywnej "The Salisbury Review". Stały współpracownik "The Times" i "Financial Times". Autor ponad 20 książek m.in. "The Meaning of Conservatism" (1980, 1984, 2000), "The Politics of Culture and Other Essays" (1981), "The Aesthetic Understanding" (1983, 1997), "Thinkers of the New Left" (1986) (pol. "Intelektualiści nowej lewicy" 1999), "An Intelligent Person's Guide to Modern Culture" (1998). Doktor honoris causa uniwersytetów m.in. Adelphi University, Nowy Jork i Uniwersytetu Masaryka w Brnie. Odznaczony przez prezydenta Václava Havla medalem za współpracę z czeskosłowacką opozycją antykomunistyczną. Jest także kompozytorem (autorem m.in. opery "The Minister").
Wykład w języku angielskim, tłumaczenie symultaniczne
Projekt realizowany przez The British Council oraz Goethe-Institut.
Teresa Murak
MIĘDZY NATURĄ A SZTUKĄ
Z artystką rozmawia Andrzej Kostołowski
16 maja 2003, piątek, 18.30
Bunkier Sztuki, Kraków, pl. Szczepański 3.
Teresa Murak - w latach 1970 studiowała malarstwo u Jana Tarasina na warszawskiej ASP. Wiosną 1972 roku wyhodowała swoje pierwsze dzieło sztuki - "Pierwszy zasiew". Inspirując się powstającymi wówczas performance, interwencjami, akcjami i instalacjami, tworzyła sztukę opartą na współuczestnictwie w naturze, posługując się tworzywami, które można określić jako naturalne: rosnącymi roślinami, zaczynem chlebowym, ziemią i ręcznie wykonanym papierem. Jednak szczególne miejsce w jej twórczości zajęła rzeżucha, zarówno w formie siewek, jak i całych dywanowych upraw, choć wykorzystuje także: koniczynę, gorczycę, bluszcz, rozmaryn czy rutę, nawiązując w ten sposób do rolniczej tradycji Lubelszczyzny, z której pochodzi. Jej patronką stała się Demeter. Artystka nawiązuje też do rytuałów płodności, wykorzystując własne ciało (płaszcz z rzeżuchy prezentowany w formie "Procesji", 1974) lub ciał innych kobiet (13 fragmentów zasiewu rzeżuchy rozłożone na kobiecym ciele jako symbole cyklów płodności w pracy "Kalendarz kobiety", 1976). W jej twórczości pojawiają się także fragmenty codzienności jak zniszczone ścierki ("Ścierki Wizytek", 1988), czy wymieciony ze starego domu kurz, z którego powstaje rzeźba (Czas kontaktu, 1985). Sztuka Murak przepełniona jest mistycyzmem i sacrum pierwotnych rytuałów, które artystka łączy z wiejską obrzędowością katolicką ("Dywan Wielkanocny", 1974).
Andrzej Kostołowski- historyk i krytyk sztuki. Kustosz Muzeum Narodowego w Poznaniu, wykładowca ASP we Wrocławiu. Jest autorem ponad 300 artykułów, wielu wydawnictw o charakterze teoretycznym-artystycznym, z których najważniejszą są "Tezy o sztuce pojęciowej", wydane w 1972 roku przez Galerię Adres. Obecnie pisuje monograficzne artykuły o artystach różnych generacji, a także cykl miniatur - rozważań teoretycznych na temat sztuki najnowszej "Rafy", które są publikowane cyklicznie w piśmie ARTeon. Jest członkiem Grupy Krakowskiej. Jest także autorem obszernego tekstu poświęconego Teresie Murak, który otwiera jej monograficzny katalog (Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała).
Peter Noever
PRZEZENTACJA MAK-u Z WIEDNIA
22 maja 2003, czwartek. godz. 18.30
Bunkier Sztuki, Kraków, pl. Szczepański 3.
MAK jest wiedeńską instytucją wystawienniczą prezentującą sztukę użytkową i wybrane zagadnienia ze sztuki nowoczesnej. Dzięki bogatej kolekcji zarówno sztuki użytkowej, jak i dzieł sztuki nowoczesnej spełnia podwójną funkcję: konserwatora znaczących obiektów i centrum badań naukowych kładącym szczególny nacisk na kreację. W tej perspektywie Össterreichisches MuMAK staje się laboratorium działań artystycznych i centrum badawczym, którego idee, stworzone dzisiaj, będą kształtowały przyszłość.
Nicholas Mirzoeff
KONTROWERSJE WOKÓŁ KULTURY WIZUALNEJ
26 maja 2003, poniedziałek, godz. 18.00
Goethe-Institut Inter Nationes. Kraków, Rynek Główny 20.
Wykład dotyczyć będzie kontrowersji związanych z badaniami nad kulturą wizualną. Twierdzę, że kultura wizualna, nie będąc wyłącznie najnowszym odstępstwem od historii sztuki, już od czasów swojego powstania w epoce oświecenia była dyscypliną kontrowersyjną. Wskażę jak brytyjski historyk Thomas Carlyle, pod wpływem niemieckiego romantyzmu, zwłaszcza Goethego, stworzył pojęcia dotyczące wizualizmu i jego kontekstów, które możemy postrzegać dziś z perspektywy postmodernistycznej. Tym samym chciałbym zaproponować redefinicję modernizmu jako praktyki, która opiera się na wykluczaniu większości z tego, co współczesne. Zamiast powtarzać kontrowersje wokół historii sztuki, studia nad kulturą wizualną powinny znaleźć właściwe miejsce dla refleksji nad podmiotem wizualnym, osobą zamkniętą pomiędzy nowoczesnym spektaklem a jego recepcją. W obrębie nowoczesności znajduje się już pojęcie opisujące ten związek przestrzeni, czasu i nadużycia - to Babilon.
Nicholas Mirzoeff - profesor w Department of Art and Comparative Literature SUNY Stony Brook University, Nowy Jork. Wykładowca m.in. w University of Nottingham i Warwick University. Redaktor The Journal of Visual Culture i Art Journal (USA). Członek rady naukowej wystaw m.in. "Only Skin Deep: Changing Visions of the American Self," (kuratorzy Brian Wallis i Coco Fusco), International Center for Photography, New York City, 2002. Laureat licznych grantów m.in. w J. Paul Getty Center w Kalifornii i Yale Center for British Art., New Heaven. Członek m.in. College Art Association, Association of Art Historians (Wielka Brytania), Society for Cinema Studies. Jest autorem licznych publikacji poświęconych problematyce studiów nad kuturą wizualną, w tym "The Visual Culture Reader" (Londyn, Routledge, 1998, 2002), "An Introduction to Visual Culture" (Londyn, Routledge, 1999, tłum. na język włoski, w przygotowaniu tłumaczenia na język węgierski, chiński i hiszpański, rozdział pierwszy przedrukowany w "Umělec" w Czechach), "Diaspora and Visual Culture: Representing Africans and Jews" (Londyn, Routledge, 2000). Aktualnie przygotowuje książkę Haunting Freedom: Emancipation and Visual Culture.
Wykład w języku angielskim, tłumaczenie symultaniczne.
Projekt realizowany przez The British Council oraz Goethe-Institut. Wykład organizowany przy współpracy Państwowej Galerii Sztuki "Zachęta" w Warszawie.
Philippe Rahm / Décosterd & Rahm
DECOSTERD & RAHM: ELECTRO-ARCHITECTURE, THE MATTER OF VOID
2 czerwca 2003, poniedziałek, godz. 18.00
Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej "Manggha". Kraków, ul. M. Konopnickiej 26
Philippe Rahm (1967) i Jean-Gilles Décosterd (1963) studiowali architekturę na politechnice w Zurychu i Lozannie. W roku 1995 założyli własne biuro w Lozannie, które obecnie jest uznawane za jedno z najbardziej interesujących i nowatorskich w świecie. Zdobyli liczne znaczące nagrody międzynarodowe, brali udział w prestiżowych wystawach i projektowali budynki mieszkalne i parki publiczne. W roku 2002 reprezentowali Szwajcarię na Biennale Architektury w Wenecji. Architektura Décosterd & Rahm określana bywa terminem architektury fizjologicznej. Multidyscyplinarna działalność biura umieszczona jest na skrzyżowaniu architektury, sztuki i nauki. Jej najlepszym przykładem jest projekt przygotowany dla Pawilonu Szwajcarskiego VIII Biennale Architektury w Wenecji. "Hormonorium" to propozycja nowej przestrzeni publicznej, oparta na zaniku fizycznych granic między przestrzenią i organizmem, zgodnie z zasadami biologii i neuronauk. "Będąc dziełem sztuki, prace Décosterd & Rahm posiadają szczególną jakość. Nie ma budynku, który mógłby służyć za miarę i fundament architektury. Cała uwaga spoczywa na rytuale, doświadczeniu, kodzie i efekcie samej architektury. W ten sposób ci artyści / architekci są o krok od spełnienia modernistycznego marzenia o architekturze tak czystej, abstrakcyjnej, absolutnej i autonomicznej, że bliskiej utopii: doskonałej, statycznej i ostatecznej transformacji świata w ideał. Décosterd & Rahm biorą udział w procesie tej przemiany, jednakże w swoiście perwersyjny sposób. Na tym polega piękno ich prac". Aaron Betsky Wykład w języku francuskim, tłumaczenie symultaniczne.
