Plastyka - recenzje

Roman Lewandowski

MIASTA STARE - SZTUKA NOWA

Murielle Depuis

Zorganizowana w miesiącach wakacyjnych w krakowskim Bunkrze Sztuki wystawa współczesnych artystów kanadyjskich jest być może najciekawszym projektem wystawienniczym pokazanym w tej galerii na przestrzeni ostatnich miesięcy. Ekspozycja zatytułowana "Miasta stare / Sztuka nowa - Québec / Kraków" pokazuje interesujący zestaw prac dwudziestu twórców, których losy i artystyczna praktyka związane są z tą frankofońską enklawą. Wyboru uczestników ekspozycji dokonały cztery centra zajmujące się propagowaniem i wspieraniem sztuki najnowszej. Trzeba dodać, że fakt jej zaistnienia jest rezultatem trwających już od wielu lat kontaktów artystycznych, których stronami są bezpośrednio uczestnicy wystawy (zwłaszcza zaś performer - Richard Martel) oraz artyści związani z krakowskim Stowarzyszeniem Fort Sztuki. Wystawa stanowi zarazem zaczątek swoistego laboratorium twórczego. Jego kontynuacją ma być przyszłoroczna rewizyta polskich artystów w Kanadzie.



Richard Martel

Krakowska prezentacja pokazuje realizacje twórców, którzy różnią się między sobą kulturowym rodowodem, doświadczeniami historycznymi i odmiennym stosunkiem do używanych mediów. Istotny tutaj wydaje się w szczególności stosunek do problematyki globalnej, a z drugiej strony - do własnej historii, na którą składają się wpływy kultury Indian Ameryki Północnej, a także francuskich i angielskich osadników. Uczestnicy projektu reprezentują całe spektrum pokoleniowe i stąd też bierze się ich indywidualny stosunek do obranych mediów, które traktują bądź tylko jako przekaźniki lub też wyzyskują je w swych pracach z uwzględnieniem ich nośności znaczeniowej, a więc jako elementy zapośredniczenia i wiążącą część komunikatu.

Sztuka z Quebecu pokazuje polskiemu odbiorcy jak dalece staje się ona dzisiaj środkiem międzyludzkiej komunikacji. Właśnie jej zawartość, jako bazy kształtowania i produkowania informacji, wychodzi tu chyba na pierwszy plan i nie ma większego znaczenia czy poszczególny artysta posługuje się instalacją, fotografią, wideo czy sztuką obiektu. Z drugiej znów strony interesujące, choć i znamienne, jest to, że na pokaźną część zgromadzonych prac składają się artefakty posiłkujące się technologią wideo, która w swej dojrzałej konceptualnie formie wkroczyła do kanadyjskiej sztuki dopiero w połowie lat 80. Jednak także prace posługujące się innymi procedurami oraz mediami generalnie łączy dość przemyślana wizja oraz diagnoza współczesności. Richard Martel, będący duszą całego projektu, komentuje ten fakt w jednym z tekstów towarzyszących wystawie, gdy pisze m.in., że powstała w Quebecu sztuka jest "świadectwem ludzkiej obecności utrwalonej w różnych obszarach - w krajobrazie miejskim, w środowisku instytucjonalnym lub alternatywnym. To historia artystów - członków społeczeństwa, ich spotkań, dróg, jakie przebyli w swoistych miejscach i kontekstach".



Carlosa Sainte-Marie

Aspekt czasu i miejsca klarownie egzemplifikują malarskie prace Carlosa Sainte-Marie z cyklu "Born to be wild", gdzie zderzają się ze sobą ikony kultury konsumpcyjnej z symbolami tzw. kultury wysokiej i rozmaitymi archetypicznymi mitami. Nie mniej spektakularne z estetycznego punktu widzenia są prace artystycznego duetu, jaki tworzą Mathieu Dyon i Simon Rivest. W ich fotograficznych instalacjach oraz grupie obiektów pojawia się analiza i dekonstrukcja związków społecznych, które są uwikłane w gry, jakie z nami prowadzi przestrzeń widzialności, a szczególnie reklama.

Bardzo ciekawą pracą jest instalacja "Zapudełkowanie" artysty-samouka Henri-Louisa Chalema. Autor wypełnił ściany pomieszczenia dziesiątkami pudełek, którą to konstrukcję wspomógł dźwiękiem oraz wideo. W rezultacie ta nieco minimalistyczna w duchu instalacja odwołuje się do funkcji i toposu miejsca (np. favelos), osaczenia współczesnego człowieka w przestrzeni urbanistycznej i dotyka problematyki komunikacji. Tego ostatniego zagadnienia dotyczy także realizacja przestrzenna oraz wideo "Usta-usta" François Lamontagne'a czy instalacja artystycznego tria BGL (które tworzą Jasmin Bilodeau, Sebastian Giguere i Nicolas Laverdiere). Ta ostatnia domaga się współuczestnictwa odbiorcy w przestrzeni karnawału, który może rozgrywać się zarówno w galerii, jak na ulicach miast.



Diane Landry

Osobnym wreszcie wątkiem wystawy są prace nawiązujące do przestrzeni publicznej oraz świata natury - jako dwóch kontrobszarów i kontrdyskursów. Obrazują to m.in. realizacje Andre Barrette'a, Murielle Dupuis Larose, Jamesa Partaika czy Patricka Altmana. "Zranione pejzaże" tego ostatniego to instalacja fotograficzna wchodząca w dyskurs z ideą śmierci muzeum. W tym wypadku wiąże się z nią podwójne zakodowanie, gdyż mamy tu do czynienia ze "śmiercią" instytucji oraz wpisanego w nią obiektu.

Na wystawie można także zobaczyć prace związanego z mail-artem Jean-Claude'a Gagnona, nawiązujące do stylistyki "kalejdoskopu" obiekty Diane Landry, dokumentację fotograficzną performance'u Richarda Martela, a także instalację Jean-Claude'a Sainte-Hilaire'a.

"Miasta stare / Sztuka nowa - Québec / Kraków" - Bunkier Sztuki w Krakowie, lipiec - sierpień 2004.Uczestnicy wystawy: Richard Martel,Carlos Sainte-Marie, Mathieu Dyon, Simon Rivest, Henri-Louis Chalem, François Lamontagne, Jasmin Bilodeau, Sebastian Giguere, Nicolas Laverdiere, Andre Barrette', Murielle Dupuis Larose, James Partaik, Patrick Altman, Diane Landry i Jean-Claude Sainte-Hilaire.