Plastka - temat miesiąca
SIEDEM STANÓW POWŁOK
Na prezentowaną w Galerii Kronika wystawę "Siedem stanów Powłok. Możliwych i niemożliwych" składają się nowe, nigdzie dotąd nie pokazywane prace Jana Berdyszaka będące wynikiem rozważań na temat różnorakich sposobów przejawiania się "Powłok" oraz "Reinstalacje fotograficzne" wcześniejszych realizacji. Tytułowe "siedem stanów" to siedem modelowych sytuacji: zapakowanie, podrzucenie, podarcie, zaguźlenie, rozciągnięcie do granic możliwości - związanie, nadpalenie, wyrzucenie, pokazujących różnorodne możliwości zaistnienia "Powłok". Sytuacji, które uwypuklając wartość niewiadomego albo niedookreślonego, przypominają o istnieniu tego, co - jak pisał artysta - jest "tyleż oczywistością, co tajemnicą"
Sztuka jest dla Berdyszaka miejscem stawiania uporczywych pytań o nieznane. Artystę interesuje to, co znajduje się pomiędzy, dynamika sytuacji wynikających z przechodzenia od jednego stanu do drugiego. "Powłoki", podobnie jak cykl "Passe-par-tout", badają relacje między tym, co znane - rzeczą, a tym, co nieznane; między rozciągłym zajmowaniem przestrzeni, a nią samą, jako pustką. Każda ich forma jest zarazem spełnieniem i niekompletnością. Problem ten uwidacznia się w prezentowanej na bytomskiej wystawie pracy, w której "Powłoki" wyłaniają się z nicości-ciemności. Powłoka jawi się tu jako coś nieoczekiwanego, nie do końca określonego i przewidywalnego. Uchwycony zostaje stan zawieszenia, moment, w którym rozciągłość nie jest czymś przeciwstawnym wobec pustki. Najprostszy kostium, jakim jest trykot, staje się dla Berdyszaka śladem za pośrednictwem którego dostrzega istnienie człowieka w całości, w jego materialnej formie. Przedmiotowość "Powłok" bywa wieloraka. Zamarłe w dramatycznych pozach, zawieszone wysoko nad ziemią lub rozpostarte na podłodze, przygniecione szybami, zmięte bądź starannie złożone, zachowują wyraźną formę ludzkich ciał. Pozornie amorficzne, miękkie i nietrwałe nadają kształt wyłaniającym się z ich wnętrza odłamkom szkła, ujawniając toczącą się wojnę w człowieku. Pozorną sprzeczność między tym, co wewnętrzne a zewnętrzne.
Prócz instalacji na bytomskiej wystawie będzie można zobaczyć unikatowe fotogramy, będące reinterpretacją wcześniejszych realizacji "Powłok". Fotograficzne "Reinstalacje", w których ingerencje artysty - wycięcie z obrazu części otoczenia: sufitu, okien bądź samych powłok - kierują uwagę widzów na przestrzeń poza obrazem, na to, co fragmentaryczne, nieobecne, brakujące. Realność świata staje się elementem prawdy sztuki, zaś reprodukcja staje się tożsama z ujawnianiem wcześniej tylko przeczuwalnych wartości.
23 września - 18 października 2003
Galeria Kronika, Bytom, Rynek 26
Galeria otwarta: pon. - wt. 11.00 - 18.00, soboty - 15.00 - 19.00
JAN BERDYSZAK
ur. w 1934 roku. Malarz, rzeźbiarz, grafik, scenograf. Autor instalacji i aranżacji przestrzennych oraz tekstów teoretycznych o sztuce. W latach 1952-1958 studiował rzeźbę w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Od roku 1965 jest pracownikiem naukowym tej uczelni. Wykłada ponadto w Wyższej Szkole Pedagogicznej im. T. Kotarbińskiego w Zielonej Górze. Wielokrotnie wyróżniany nagrodami artystycznymi. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim (1988) i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001).
W latach 1962-64 stworzył pierwsze rzeźby w metalu oraz cykl obrazów "Koła podwójne", w którym zrywa z tradycyjnym pojęciem formatu. W połowie lat 60. pracował nad cyklem "Kompozycje kół". W 1965 powstał "Obraz strukturalny z otworem", w którym "puste" - wycięty fragment obrazu staje się integralnym elementem jego kompozycji. W latach 1966-1970 realizował siedem "Pokazów Plastyki Przestrzeni Animowanej", będących działaniami plastycznymi z użyciem światła i dźwięku. W roku 1971 rozpoczął cykl rzeźb ze szkła i metalu "Przezroczyste". W latach 70. i 80. pracował nad cyklami malarskimi i graficznymi (m.in. "Obszary koncentrujące", "Milczenie", "miejsca rezerwowane", "Belki krzyża", "Fragmenty jako całości radykalne") oraz instalacjami, m.in.: "Obszary refleksji", "Katedra", "Poddasze nieba", "Nawa", "Ani konieczność, ani możliwość, "Belki". Obecnie realizuje cykle: od 1990 "Passe-par-tout" (obrazy, obiekty, instalacje), od 1992 "Reinstalacje fotograficzne" oraz od 1997 "Powłoki" (projekty, fotografie, obiekty, instalacje).
