„Dwie”

- o ojczyznach, językach, przodkach i tym wszystkim, co z tego wynika



Ewy

Pisać o Ewach. Rodziły się we mnie, przekazały mi mitochondrialną Ewę.

Jesteśmy połączone komórkowo.

Trzeba drążyć korytarze w najstarszych pokładach, dokopywać się gestów.

Może krew jest zwodnicza, pamięć wybiórcza, gorsza niż fortuna. 



Pisać o językach. Rodziły mnie. Wskazywałam palcem świat, a gdy go nazwano, 

zlizywałam słodkie słowa z koniuszków.

Jesteśmy połączeni umysłowo.

Trzeba drążyć korytarze w najgłębszych studniach, dopływać do rzek, które je zasilają.

Może język jest zwodniczy, słowa puste, gorsze niż myślenie.



Pisać o przestrzeniach. Rodziły mnie po raz wtóry. Matka otwiera oczy na świat, 

a ojczyzna je zamyka.

Jesteśmy połączone czasoprzestrzennie.

Trzeba drążyć korytarze w przyzwyczajeniach, docierać do granicy wykorzenienia.

Może ojczyzna jest zwodnicza, patriotyzm płynny, gorszy niż romans.



Luft

Język to formatowanie. Takie dobre czy takie nie?

A jak ktoś ma jak baktrian, od urodzenia? Inaczej szmakuje woda z każdego garbu. 

Wybiera tę słodką jak pstrąg, innym razem mineralną, mętną jak mgła o poranku, 

aluwialnie słoną. 



To takie dobre czy nie?

Jakby mieć na podorędziu (podojęziu) nie tylko langue i parole, ale więcej.



Może kiedyś był wężowy, naznaczony, ale się zrósł. I jak ktoś może mieć więcej niż jeden? Język. Ojczyznę. Pamięć.



Zamieszkałam w językach jak w domu. Wypiłam szklankę wody i rozwiesiłam pranie.

Gdy się przejęzyczam, granica pomiędzy jest zalewana wodą, zanika. To stan idealny, strefa teschengen.



Bądźcie moje, byjcie moje, jak garby, dokładnie w miejscu, gdzie krzidła, skrzydła.



Najtrudniej zrozumieć, że jest częścią, która z nas wynika. Jak poezja jest tym, co wynika. Zostaje gdzieś w lufcie i tak sobie wisi. Paruje. Czeka.



Współrzędne

Rozciągnięta pomiędzy współrzędnymi.

Bliżej tam czy tu, a gdzie najbliżej, najboleśniej?



Były dwie, są dwie.

Uśmiecham się ich uśmiechem, mrugam kształtem powiek, 

porozumiewam się końską żuchwą, bystrooką gwarą, szeleszczącym językiem.

Nabierają we mnie mięsa i krwi. Ale nie do końca. 



Dobrze, że mam je schowane przed sobą.

Dla siebie umiemy być najgorsi.

A może to frazes.



Przodkowie, współrzędne. Każdy tak ma.

(frazes)

Ale gdyby wiersz się rozcieńczył, zapomniał o mnie,

stałby czyimś własnym,

gdyby się odplątał jak kot kurzu 

i przyczaił, niepostrzeżenie,

przed czyimś pościelonym snem?



Góry

Dal. Widać wszystko, na dotknięcie wzroku, na kilometry. Wysoki piec werku, elektrownia, drogi, pola upudrowane siatką miast i wsi. Na dole, z perspektywy ludzi, trzeba krążyć, omijać, brodzić, rozwiązywać.



Na szczycie pocałunek wiatru, szybki i gorski. Usta rozwarte jak przy zimnym otworze flaszki piwa, o którym marzą hutnicy. Wyświechtana trawa, fortusznik i babka lancetowata, zawilce. Podgardle pełne kosodrzewiny. Pachy gór porośnięte borówczokami. Drzewa wyhodowane na własnej piersi, dumne, sterczące, łapiące wiatr. Mokre włosy spływające zboczem. 

Tak jak dzieci i radość - potoki nie przestają rosnąć.



Odcienie zieleni i granatu, zmieszane. Nostalgia przechodząca w nadzieję. Szum przechodzący w śpiew. Brzuchy pełne beczenia łowiec, ich prostego, wełnianego szczęścia. Zmartwienia niczym kamienie, poruszone odłupują się, skrzypią i dudnią na przełęczach, gwiżdżą na stromych zejściach, turlają się bez pożegnania.



Z żyznych pachwin, czyli dolin, można patrzeć, jak są. Zwały mięsistych skał, soczystych szpeków hal. Jakby miały spaść, jakby mogły. 



Każda szychta kiedyś się skończy i zug poprowadzi prostym ściegiem, ku górom.



Potok

Brzeg łagodny jak dziecięcy sen. Gładkie kamienie, obojnaki - pewne i suche, a zaraz dalej zdradzieckie i zielone. Żyje tam pokrzywa i lepiężnik ogromny jak kapelusz.



Wejście w ciało było w pospolitym, górskim potoku niewidocznym na mapie. Na Łęgu, 

w miejscu podmokłym, tam, gdzie potok podaje dłoń.



Tam przyszła na świat. Umiała wyczuć wodę, jej długie palce, czyli znaleźć żyłę 

wodną gałązką leszczyny. Potem, gdy nie miała już sprzymierzeńca w nogach, 

to wnuczka dotykała stopą brzytwy rzeczki, ostrze wchodziło gładko i po chwili nie kłuło. Kamienie były „domkiem” w dziecięcych gonitwach, a woda nigdy się nie kończyła 

i nigdy nie była ciepła.



Czułam, jak płynie we mnie, wycina korytarze, łączy, zabiera i oddaje. Plułam w wodę, rzucałam kwiaty. Tak woda uczy pożegnania. Patrząc.



Wciąż pomiędzy, chciana i niechciana, a płynie. Zawsze meandruje. Zawsze znajduje drogę.



Bajka - zwierzę

To klękała w trawie, to się podnosiła i patrzyła, może jak Alina zapatrzona 

we własną bajkę. 



Kluczyki pachniały pszczołami, rzeżucha łąkowa stroiła falbany.

Gynsi pympki, czyli stokrotki, patrzyły zazdrośnie, a moiczki niewzruszenie 

nawigowały słońce.

Nad brzegiem zimnej jak nóż Głuchówki.



Znikąd i cicho, pojawił się. Może suka, Balladyna, może jakiś bąk złośnik. 

Uciekł z kojca. Mały. Myśliwski. Przyleciał. Szczękami.

A sarna, ryjówka, czapla czy co tam w niej zobaczył, zaczęła rwać się. 

Do biegu. Szczękami. Ciągnął. W dół. 



Tylne kończyny stały się ciężkie, jakby rzeczywiście kopytne, lepkie i nieposłuszne. 

Czy warczał? Oczy widziały korony drzew, niebo i krzyk. Krzyk jej, a obcy. Widzialny. Nabierający mięśni z każdym kolejnym “Po”. Lepszy niż w bajce, bo zapamiętany głęboko 

w ciele płochego zwierzątka.



Z ratunkiem podbiegł myśliwy i ojciec, tak bywa w bajkach i tak było nad brzegiem. Spojrzenie potoka było surowe, po karnym zanurzeniu psiego ciała widziała, 

jak demoniczność stopniała i skropliła się, a woda porwała ją ku Cieszynowi, w doliny.



Bajka - rany

Rany na nogach były w kształcie półksiężyców. Malinowych kapturków. Dobra babcia, 

bo zawsze jest dobra babcia, wyciągnęła zielinki z piyncilitrzoków. Najpierw te w alkoholu, 

musiało piec. Potem maść i smarować. 



Pod jej palcami gardło stało się gardłem, bez ciała i mięśni. Stopy zapomniały ciężaru kopyt. Łydka była łydką, malina maliną. Półksiężyce zaczęły pachnieć, pęcznieć, pąsowieć i jaśnieć. Aż rozpłynęły się w cielistej mgle. 



Potok zamarł w kadrze, nie umiejąc odciąć dziecięcego strachu. 

Tasiemka tłuszczu na boczku. Pajęczyna drobnych zmarszczek. Siwe pasemko pamięci. Pozostał. 



Ciemna pamięć - podeszwy

Jeśli geny przechowują ciemną pamięć, mam wszystkie jego dni. Dziecko nie wiedziało, 

że jest podlewane opowieściami słyszanymi jak spod wody, bawiło się tuż obok.



Młodość przychodziła. Gdy był starcem o jasnym spojrzeniu i skupionymi wargami przebiegał po jargankach, jak niegdyś po górskich szlakach.



Gdy mówił już tylko jargankami (a nimi mówił najdłużej), otwierały się pytania, zamglone zdjęcie jego dwudziestotrzyletniego w mundurze feldgrau i z ogromną kulą szantażu u szyi, zamiast nieśmiertelnika. Podpływały opowieści o zamarzniętym wschodzie, czytaniu Biblii, 

o tyfusie i maszyngwerze, który kazali ciągnąć podczas odwrotu tego pamiętnego lipca, 

gdy umarł na piśmie i miał pogrzeb. I o zegarku, który w rękach ruskiego sanitariusza wyjednał mu łagier, a nie śmierć. O powrocie do rodzinnej wsi jako duch, bo po pogrzebie tylko tak się wraca.



By milczeć, bo może wtedy odpadną podeszwy gańby, śląskiej goryczy w kolorze feldgrau, którą rozumieli nieliczni.



Jasna pamięć - góry

Jeśli geny przechowują też jasną pamięć i jak iskra przeskakują jedno pokolenie, 

mam w sobie góry, między Czantorią a Połedną, gdzie ją zobaczył. Nie musiał zgadywać, nazywała się jak w ludowej pieśniczce pasterzy helokających do siebie sponad gróni: 

Helo, Helo, Helynko, jako ci sie pasie?



Podeszwy nigdy nie odpadły. Zimne od rosy, gdy kosił beskidzkie pola jeszcze po osiemdziesiątce. Zmiękczone góralską wiarą, zielinkami, ziołowymi naparami. Są. 

Strachem i gorączką, szumieniem frazy. Jak jawor. Jak osika.