Zespół Ghost, szwedzka formacja balansująca swoim brzmieniem, wyglądem oraz ikonografią między różnymi gatunkami muzycznymi (zob. Hoad 2018: 178), od początku swojej działalności utrzymuje się na granicy teatralnej konwencji i poważnej wypowiedzi artystycznej. Najczęściej opisywany jako grupa rockowa lub metalowa, Ghost znany jest przede wszystkim z „prezentowania się jako satanistyczna wersja Kościoła Katolickiego” (Paulissen 2021: 4). Najnowszy album zespołu, „Skeletá”, wydany 25 kwietnia 2025 roku przez wytwórnię Loma Vista Recordings, choć w dużej mierze wciąż zakorzeniony w symbolice i narracji inspirowanej satanizmem, stanowi lekkie odejście od dotychczasowych narracji opartych na silnej satyrze religijnej i krytyce społecznej. To propozycja bardziej intymna i introspektywna, prezentująca nowy etap w twórczości zespołu.

Od bluźnierstwa do introspekcji

Ghost od lat funkcjonuje jako zespół łączący heavy metal z teatralną estetyką inspirowaną katolickim rytuałem i satanizmem popkulturowym. Wcześniejsze albumy, takie jak „Infestissumam” (2013) czy „Prequelle” (2018), zawierały liczne odniesienia do apokalipsy, zarazy czy upadku Kościoła, często podane w lekko ironicznym, dramatycznym sosie. Jednakże od wydanej w 2022 roku „Impery” zauważalny jest zwrot ku bardziej klasycznemu brzmieniu rockowemu i szerszej publiczności (zob. Roos 2025). „Skeletá” pogłębia ten kierunek; w dużym stopniu rezygnuje z jawnie politycznych i religijnych odniesień na rzecz emocjonalnej autorefleksji, przy jednoczesnym zanurzeniu się w brzmienia lat 80., takich jak KISS i hardrockowe Scorpions (zob. Roos 2025).

Sceniczne persony lidera grupy, Tobiasa Forge’a, były „zastępowane” przez niego już kilka razy w ciągu 15 lat czynnej działalności. Każda era naznaczona jest pojawieniem się następcy poprzedniego antypapieża – Papy Emeritusa I, II i III (zob. Hoad 2018: 177). Zasadniczą rolę w nowym obliczu zespołu odgrywa zatem symboliczna zmiana frontmana – pojawienie się Papy V Perpetuy, zastępującego Papę IV Emeritusa. Choć postać nadal czerpie z teatralnego kostiumu Ghosta, prezentuje się jako figura bardziej dostojna, a nawet bardziej ludzka niż poprzednicy. Forge zrezygnował z protetycznej maski fałszującej jego rysy, a jej miejsce zastąpił makijażem i maską zakrywającą jedynie górną część twarzy. W ten sposób wizualna oprawa „Skelety” staje się pewnym dopełnieniem wpisanej w nią bardziej emocjonalnej i kruchej fasady.

Muzyczno-liryczna podróż przez dekady

Ghost od lat przykuwa uwagę dzięki warstwie dźwiękowej, balansując między metalową mocą a popową chwytliwością. Na „Skelecie” dominują inspiracje muzyką lat 80. – szczególnie twórczością zespołów takich jak Def Leppard i Deep Purple (zob. Filipowski 2025), Bon Jovi (zob. Bush 2025) czy wspomniani wcześniej KISS oraz Scorpions (zob. Roos 2025). Otwierający album utwór „Peacefield” stanowi doskonałe wprowadzenie do emocjonalnego krajobrazu płyty – monumentalny chóralny wstęp ustępuje miejsca rytmicznemu zwrotowi, w którym Tobias Forge (w roli Papy V Perpetuy) śpiewa o wspólnocie, odrodzeniu i nadziei. Co więcej, dynamiczny refren przywołuje swoim brzmieniem utwór „Separate Ways” zespołu Journey (zob. Jones 2025). „Ejtisowa” atmosfera nie opuszcza również „Lachrymy” i „Missilia Amori” – utworów, których teksty pozostają niejednoznaczne, balansując między sugestiami relacji miłosnych, emocjonalnej intymności czy wręcz introspektywnego dialogu z samym sobą. To stosunkowo świeże otwarcie w twórczości Ghosta, po części zrzucające maskę, którą nosi sam wokalista. Najbardziej rodzima dla formacji jest piosenka „Satanized”. Na tle bardziej intymnych i wieloznacznych utworów „Satanized” jawi się jako kompozycja znacznie silniej osadzona w charakterystycznej dla Ghosta stylistyce – z bezpośrednimi odwołaniami do opętania, oddania się Szatanowi i transgresji duchowej. Ten dynamiczny, niemal hymniczny utwór nie bez powodu stał się pierwszym singlem promującym album, będąc jego energetycznym manifestem. Nie wyklucza to jednak możliwości głębszych, symbolicznych odczytań. Cytując recenzję Isabelli Ardetto dla strony internetowej ACRN: piosenka „mocno opiera się na charakterystycznych dla Ghost satanistycznych motywach, jednak z przejściem od wychwalania Złego do bardziej introspekcyjnej refleksji nad walką między grzechem a zbawieniem” (Ardetto 2025). Wśród pozostałych utworów kulminacyjnym punktem albumu jest ballada „Excelsis”, której minimalistyczna aranżacja oraz śpiewający o akceptacji nieuchronności śmierci podmiot tworzą atmosferę kontemplacji i melancholii. Piosenka ta zamyka płytę ogromnym ładunkiem emocjonalnym, pozwalając na pozostanie w stanie refleksji jeszcze długo po jej zakończeniu.

„Skeletá” stanowi najbardziej osobistą wypowiedź w historii zespołu. Forge zdecydował się na opowieść o miłości, stracie i przemijaniu. Cytaty takie jak „Każdy któregoś dnia odejdzie/ Wiem, że to boli/ Każdy odejdzie/ Ty też, ja też” (fragment utworu „Excelsis”) ukazują codzienną zadumę, zakorzenioną w myślach wielu jednostek. Z kolei słowa: „Zobacz, pałac zbudowany z zamarzniętych łez/ Jest twoim własnym więzieniem/ I gdyby tylko miłość mogła zerwać te łańcuchy/ Życie mogłoby trwać” (fragment utworu „De Profundis Borealis”) skłaniają do zastanowienia, jak miłość, zarówno ta otrzymywana od innych, jak i ta własna, ma moc uwolnienia nas z niewoli emocji i pozwala nam iść naprzód. Motywy żałoby i egzystencjalnych lęków przypominają narracje znane z gotyckiego rocka (zob. Wolf 2023), ale przedstawione są one bez emfazy i z dystansem emocjonalnym właściwym dojrzałemu twórcy. Liryka staje się w „Skelecie” sposobem na przepracowanie egzystencjalnych niepokojów, a nie tylko ich teatralną reprezentacją. W jednym z wywiadów Tobias Forge przyznał, że „[j]est to album w pewnym stopniu introspekcyjny (…). Bardziej pociągała mnie idea stworzenia płyty, która rzuca światło do wewnątrz i opowiada o aspektach bycia człowiekiem” („Ghost’s Tobias Forge Wanted To Make…” 2025). To wyznanie znajduje potwierdzenie nie tylko w tekstach, ale i w samej strukturze albumu, na którym dominują obrazy wewnętrznego rozdarcia.

Odbiór albumu – sukces komercyjny i oceny krytyków

„Skeletá” osiągnęła ogromny sukces komercyjny, debiutując na 1. miejscu listy Billboard 200 jako pierwszy album Ghost w historii zespołu (zob. Singer 2025). Świadczy to nie tylko o rosnącej popularności grupy, ale i o trafności decyzji artystycznych Forge’a, który po raz kolejny umiejętnie połączył artystyczną ambicję z przystępną formą. Szósty album Ghosta spotkał się z przeważnie pozytywnym odbiorem krytyków, którzy docenili jego introspektywną tematykę, na co wskazuje wypowiedź Ingeborga Roosa ze strony internetowej Chaoszine: „Tematy (…) są tym razem bardziej przystępne, koncentrują się na nas samych, człowieczeństwie i emocjach, które nami kierują” (Roos 2025). Pojawiły się również głosy o dziele aspirującym do miana najlepszego owocu dotychczasowej pracy zespołu (zob. Singer 2025). Rzadziej można natknąć się na deklaracje o negatywnym zabarwieniu, lecz niektóre opinie przywiązują większa wagę do wad natury technicznej, takich jak przesyt elementów klawiszowych (zob. Walas 2025).

„Jeśli masz Ghosta, to masz wszystko^”

„Skeletá” to z pewnością punkt zwrotny w twórczości Ghosta. Jest to dzieło, które wciąż kultywuje antyklerykalne i mroczne wątki pod warstwą maskarady i tajemnicy, ale także humoru oraz pastiszu. Równocześnie w porównaniu z poprzednimi pięcioma albumami łatwiej wskazać bardziej refleksyjne i osobiste elementy. Tobias Forge mógł ponownie zaintrygować słuchaczy i fanów, prowokując ich do oswojenia się nie tylko ze zmianą wizualną, ale również w dużym stopniu na tle lirycznym. Album ten wzbogaca dyskografię Ghosta, a jednocześnie otwiera nowy rozdział w artystycznym rozwoju formacji. Mimo słów frontmana o niechybnie nadchodzącym końcu pokochanego przez fanów storytellingu grupy (zob. Kennelty 2025), Ghost potrafi wybronić się różnymi strategiami, tak jak było to już od samych początków istnienia szwedzkiego zespołu.

* Cytat z ostatniego śródtytułu pochodzi z utworu „If You Have Ghost” z płyty „If You Have Ghost” [tłumaczenie własne].

LITERATURA:

Ardetto I.: „Single Review: Ghost – »Satanized«”. 26.03.2025. https://acrn.com/2025/03/26/single-review-ghost-satanized/.

Bush R.: „Review: Ghost – Skeletá”. 24.04.2025. https://devolutionmagazine.co.uk/2025/04/24/review-ghost-skeleta/.

Filipowski R.: „Ghost pokazał swoje nowe oblicze na płycie »Skeletá«”. 24.04.2025. https://www.terazmuzyka.pl/ghost-pokazal-swoje-nowe-oblicze-na-plycie-skeleta-recenzja/.

„Ghost’s Tobias Forge Wanted To Make A More »Introspective« Album With »Skeletá«”. 10.03.2025. https://blabbermouth.net/news/ghosts-tobias-forge-wanted-to-make-a-more-introspective-album-with-skeleta.

Hoad C.: „»He can be whatever you want him to be«: Identity and intimacy in the masked performance of Ghost”. „Popular Music” 2018, vol. 37 nr 2. DOI: https://doi.org/10.1017/S0261143018000028.

Jones R.: „Album review (US): Ghost – Skeletá”. 26.04.2025. https://www.therockpit.net/2025/album-review-ghost-skeleta-2/.

Kennelty G.: „Tobias Forge Sees An Eventual End To The Ghost Lore”. 21.03.2025. https://metalinjection.net/news/tobias-forge-sees-an-eventual-end-to-the-ghost-lore.

Paulissen P.C.J.M.: „The Devil’s Music: Satanism and Christian Rhetoric in the Lyrics of the Swedish Heavy Metal Band Ghost”. „Religion” 2021, vol. 12, nr 3. DOI: https://doi.org/10.3390/rel12030214.

Roos I.: „Ghost stay on their ’80s voyage – review of the latest offering »Skeletá«”, https://chaoszine.net/ghost-stay-on-their-80s-voyage-review-of-the-latest-offering-skeleta/.

Singer Q.: „Ghost Has Made Billboard History With Their 2025 LP, »Skeletá«”. 5.05.2025. https://www.forbes.com/sites/quentinsinger/2025/05/05/ghost-has-made-billboard-history-with-their-2025-lp-skelet/.

Walas Ł.: „Ghost – Skeletá (2025)”. 23.04.2025. https://kvlt.pl/muzyka/recenzje/ghost-skeleta-2025/.

Wolf S.: „What Is Gothic Rock?”. 15.06.2023. https://www.musicgateway.com/blog/spotify/what-is-gothic-rock.