Jednym z ustanowionych przez Sejm patronów roku 2025 jest Antoni Słonimski – pisarz nieco zapomniany, choć swoją działalnością, niezwykłą aktywnością i zaangażowaniem politycznym powinien sobie na tę pamięć zapracować. Jak informuje Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 lipca 2024 r. w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Antoniego Słonimskiego: „W 2025 roku przypada 130. rocznica urodzin Antoniego Słonimskiego – polskiego poety, pisarza, tłumacza, publicysty, rysownika, krytyka literackiego, człowieka wielu talentów. W 1918 roku był jednym ze współtwórców pierwszej w wolnej Polsce kawiarni literackiej Pod Pikadorem, a niedługo później – grupy poetyckiej Skamander. W latach międzywojennych współpracował z »Kurierem Polskim« i »Wiadomościami Literackimi« oraz licznymi kabaretami. Był także współzałożycielem pierwszej w Polsce organizacji ochrony praw autorskich, znanej dziś jako Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych. (…) został prezesem Związku Literatów Polskich oraz członkiem zarządu polskiego PEN Clubu, ale szybko popadł w niełaskę partii. Wykorzystywał swoją pozycję do walki o prawa materialne twórców i bronił wolności słowa, jednak fakt, iż był uważany za jeden z największych autorytetów moralnych, nie uchronił jego książek i felietonów przed konfiskatą czy cenzurą. Odkąd angażował się w działania opozycyjne, Służba Bezpieczeństwa podsłuchiwała jego rozmowy, czytała listy i śledziła niemal każdy ruch. W 1964 roku złożył w kancelarii premiera List 34 – protest przeciwko cenzurze, w wyniku czego wydano wobec niego zakaz druku i wyjazdów zagranicznych. (…) Gdy Antoni Słonimski zmarł 4 lipca 1976 roku, nie wolno było drukować klepsydr informujących o jego pogrzebie. Cenzura po raz ostatni dotknęła poetę, kiedy jego samego już nie było”.

Wczytanie się w twórczość Słonimskiego przynosi nie tylko niezwykły i wielobarwny obraz epoki oraz dynamicznych zmian, jakie charakteryzowały XX wiek. Pozwala także dostrzec wizerunek wrażliwego, przekornego i niejednokrotnie twardo obstającego przy swoim człowieka – pełnego wątpliwości, wad, emocji i, niezaprzeczalnie, wyjątkowego talentu (choć nie we wszystkich dziedzinach literackich w równym stopniu). Autor „Torpedy czasu” był niezwykle wnikliwym obserwatorem rzeczywistości, a jego umiejętność snucia opowieści sprawia, że świat literackich kawiarni, głośnych teatralnych premier, dyskusji i słownych (nie tylko) pojedynków pomiędzy twórcami kultury, literatury i sztuki odradzającej się Polski przestaje być zamierzchłą przeszłością, a staje się obrazem świata, który rezonuje wciąż z naszą teraźniejszością. Dzięki tym cechom jego pisarstwa Rok Antoniego Słonimskiego przyniósł sporo ważkich inicjatyw, którym przyjrzymy się w aktualnym numerze.

Całość treści uchwały, przygotowanej w ramach inicjatywy obywatelskiej przez Martę Bożek, dostępny jest na stronie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20240000741/O/M20240741.pdf.