Maria Rostocka („Niedźwiedź, kot i królik”, „Koniec lipca”) jest malarką i autorką komiksów, animacji oraz gier, interesującą się terapeutycznym charakterem sztuki w psychologii i psychiatrii klinicznej. W autobiograficznym „Małym palcu pod gilotynę” artystka snuje retrospektywną (przyjmującą punkt widzenia dziecka) narrację o końcu lat 80. XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem kulturowych różnic między Zachodnią Europą a „blokiem wschodnim”.

Opowieść rozpoczyna się w roku 1987, gdy sześcioletnia bohaterka przenosi się wraz z rodziną do Francji. Protagonistka podczas dwuletniego pobytu za granicą stara się odnaleźć w nowej rzeczywistości (diametralnie odmiennej od polskich realiów), próbując jednocześnie śledzić wydarzenia w PRL-u. Różnice w dostępności towarów w sklepach; ówczesny kurs wymiany walut czy przebieg wyborów prezydenckich to tylko wyimki z tej kameralnej, a mimo to wielowątkowej mikrohistorii, w której nie zabrakło również tematu rewolucji francuskiej, obrad okrągłego stołu, transformacji ustrojowej w Polsce oraz upadku Związku Radzieckiego.

Mocno uproszczona kreska (słusznie budząca w wielu miejscach skojarzenia z pracami dziecka), czarno-biało-szara tonacja i formalny rygor (sześć kadrów na stronę, w przeważającej większości okraszonych polami tekstowymi z pierwszoosobową narracją bohaterki) charakteryzują oprawę graficzną tego komiksu, będącego nostalgicznym, refleksyjnym, ale i analitycznym spojrzeniem na minioną epokę. Polecam!

Maria Rostocka: „Mały palec pod gilotynę”. Kultura Gniewu. Warszawa 2026.