Druga książka Ewy Furgał, „Autentyczna w spektrum”, to poradnik głównie dla kobiet i osób socjalizowanych do roli kobiety, które podejrzewają, że są w spektrum autyzmu lub dostały niedawno diagnozę.

Miałam duże oczekiwania względem tej książki i czekałam na nią z niecierpliwością. Temat autyzmu jest coraz częściej obecny w mediach społecznościowych, a samorzecznicy prężnie edukują internautów o tym, jak wygląda życie osób ze spektrum. Z żalem przyznaje, że „Autentyczna w spektrum” to książka, która mnie zawiodła. Jestem osobą neurotypową, co zapewne ma znaczący wpływ na tę ocenę. Furgał pisze przede wszystkim dla kobiet takich jak ona, będących w spektrum. Mimo wszystko poradnik tego typu miał szansę okazać się ciekawą pozycją również dla osób neurotypowych, które chcą lepiej poznać świat kobiet w spektrum autyzmu, niestety w tym przypadku tak się nie stało.

Na rynku jest wiele poradników, w których autorzy/autorki opowiadają swoją historię, jednocześnie edukując odbiorców i odbiorczynie na wybrany temat. W przypadku „Autentycznej w spektrum” przeważają typowo informacyjne rozdziały, a wiele akapitów urywa się zbyt szybko, zanim temat zostanie pogłębiony.

Osoby, które podejrzewają, że są w spektrum autyzmu, zapewne znajdą tu szereg praktycznych porad, które autorka zgromadziła dość skrupulatnie. Z książki dowiadujemy się, co może sugerować, że jesteśmy w spektrum, i jakie testy możemy wykonać, zanim zdecydujemy o skorzystaniu z profesjonalnej diagnozy. Książka zawiera zatem mnóstwo wskazówek, jednak są one opisane w sposób typowo informacyjny, pozbawiony narracji, która przy okazji przedstawiałaby wciągającą opowieść. Widać, że autorka starała się o przełamanie owej konwencji przez wprowadzanie od czasu do czasu osobistych historii kobiet, które zostały zdiagnozowane w dorosłym życiu. Dla mnie, podkreślmy ponownie – osoby neurotypowej, to było jednak za mało, żebym czytała tę książkę z wielkim zainteresowaniem i czekała na kolejne rozdziały.

Przez wiele stron miałam wrażenie, że poradnik Furgał to zbiór informacji dość dobrze znanych osobom zaciekawionych tematem. Większość z przytoczonych faktów z łatwością odnajdziemy na stronach fundacji kierujących przekaz do osób w spektrum, ale też na popularnych profilach samorzeczników w mediach społecznościowych. Tutaj wiele z tych informacji przybiera formę bardziej uporządkowaną i znajduje się w jednym miejscu, co dla pewnego grona osób okaże się niewątpliwą zaletą. Czy to jednak wystarczy, by książkę można było uznać za wyjątkowo ważną pozycję omawiającą temat autyzmu? Mam wątpliwości.

Nie chciałabym jednak skreślać „Autentycznej w spektrum”, zapewne książka znajdzie grupę zadowolonych czytelniczek. Na pochwałę zasługuje przytoczenie historii związanej z diagnostyką kobiet w spektrum autyzmu i zniuansowanie tematu pod kątem płci. Uwzględnienie kwestii związanych z tożsamością płciową oraz nadreprezentacją m.in. osób niebinarnych w spektrum to też wątek wart zauważenia.

Poradnik Furgał to książka, która może uporządkować podstawową wiedzę o spektrum autyzmu i pomóc kobietom, które od dawna wykazują nieneurotypowe cechy, podjąć decyzję, czy warto rozpocząć procedury w kierunku diagnozy. Nie jest to jednak zbyt atrakcyjna pozycja dla czytelników i czytelniczek spoza spektrum – i może właśnie taki był zamysł? Jeśli ktoś neurotypowy poszukuje więcej informacji o świecie osób w spektrum i chce zagłębić się w temat, pozostaje mu raczej sięgnięcie po inne, bardziej uniwersalne pozycje.

Możliwe, że w przyszłości doczekamy się książek o osobach w spektrum autyzmu, które przypominają rewelacyjną „Głuszę” Anny Goc. Nie sądzę jednak, by książka, która zaciekawi szersze grono osób, mogła być poradnikiem. „Autentyczna w spektrum” to, tak jak pisze sama autorka, pozycja dla konkretnej grupy odbiorczyń, do której się nie zaliczam. Dodałabym jednak, że ta konkretna grupa odbiorczyń musiałaby mieć raczej bardzo niewielką wiedzę o spektrum autyzmu, by całościowo docenić pracę Furgał, i na pewno nie być na bieżąco z profilami osób w spektrum na Instagramie, TikToku ani z artykułami na specjalistycznych stronach poświęconych zagadnieniu.

Ewa Furgał: „Autentyczna w spektrum”. Wydawnictwo Buchmann. Warszawa 2023.