Właściwie codziennie prawie każdy człowiek wchodzi w jakieś interakcję z innymi, choć nie zawsze okazują się one tak jakościowe, jakby tego oczekiwał. Umiejętność dobrej komunikacji jest nam niezbędną, abyśmy mogli prowadzić satysfakcjonujące życie praktycznie w każdym obszarze naszej egzystencji. Mówiąc bardzo prosto, trzeba po prostu być w stanie się dogadać z ludźmi, którzy nas otaczają, bo w końcu jesteśmy uwikłani w bycie częścią społeczeństwa. Istnieje wiele kursów i poradników mających na celu poprawę umiejętności komunikowania się, wskazujących rozmaite aspekty kontaktów interpersonalnych. Znany z bestsellerowej „Siły nawyku” dziennikarz Charles Duhigg postanowił również zająć się tym tematem w nowej publikacji „Siła komunikacji. Odkryj sekret rozmów, które łączą”.

Obietnice i deklaracje autora

Publikacja rozpoczyna się klauzulą, w której autor informuje odbiorców i odbiorczynie o tym, że jego praca bazuje na „setkach wywiadów oraz tysiącach artykułów i badań. Wiele źródeł szczegółowo opisałem w tekście zasadniczym lub w przypisach” (s. V). Dodane zostaje również, że choć historie są prawdziwe, to zmieniono w nich imiona, a także cechy charakterystyczne bohaterów i wydarzeń. Treść książki tam, gdzie to konieczne, została poddana autoryzacji i sprawdzeniu pod kątem faktów. Po tym transparentnym komunikacie przechodzimy do zasadniczej części książki.

Duhigg już w prologu wskazuje na trzy rodzaje rozmowy („O co tak naprawdę chodzi?”, „Jak się czujemy?” i „Kim jesteśmy?”), które potrafią się również ze sobą mieszać. Opanowanie dobrego zarządzania każdą z rozmów jest niezbędne dla dobrej komunikacji. Dziennikarz zaznacza: „każdy może opanować sztukę doskonałej komunikacji – i tak naprawdę wielu z nas już to potrafi, jeśli tylko pójdziemy za własnym instynktem. Wszyscy możemy nauczyć się słyszeć wyraźniej i tworzyć głębsze więzi. Na kolejnych stronach zobaczysz, jak dyrektor Netflixa, twórcy »Big Bang Theory«, szpiedzy i chirurdzy, psycholodzy z NASA i badacze zajmujący się COVID-em zmienili sposób, w jaki mówią i słuchają. Dzięki temu nawiązali kontakty z ludźmi ponad – pozornie ogromnymi – podziałami. Pokażę, jak odnosi się to do codziennych rozmów – ze współpracownikami, przyjaciółmi, partnerami, dziećmi, baristą w kawiarni i tą kobietą, do której zawsze uśmiechamy się w autobusie” (s. XVIII).

A jak z realizacją?

Powyższe obietnice zostają spełnione. Autor przechodzi kolejno przez wszystkie trzy rodzaje rozmów, a wprowadzeniem do każdej z nich jest jakaś ciekawa historia. Narracja okazuje się bardzo przemyślania, ponieważ najpierw zostajemy poczęstowani konkretnym problemem, potem dostajemy badania i różne obserwacje, a na koniec rozwiązanie. Dowiadujmy się więc na przykład, jaki problem mieli twórcy wyżej wspomnianej „Teorii wielkiego podrywu” z pilotem serialu, czy też tego, przed jakimi dylematami stanął szpieg, chcąc zwerbować nowego agenta, albo lekarz starający się przekonać sceptycznych rodziców do szczepienia dziecka. Potem autor trzyma nas w napięciu, bo już chcemy poznać finał historii, lecz najpierw, żeby go zrozumieć, musimy dostać odpowiednią dawkę wiedzy i informacji. Chłoniemy je zatem, aby potem w pełni przyswoić sobie kwestię, która w danej sytuacji jest istotna. To mistrzowskie zagranie narracyjne sprawia, że z ciekowością czyta się kolejne strony i często trudno oderwać się od lektury.

Dziennikarz zadbał też o klarowność treści, wprowadzając praktyczne, poradnikowe elementy w postaci rozdziałów „Jak to wykorzystać?”. Są to podsumowaniu, które już bez dodatkowych narracji pokazują w skondensowany sposób wiedzę z danej partii tekstu. Funkcję podkreślania ważnych fragmentów pełnią też wykresy, ramki i obrazki, co jakiś czas wplecione w tekst. Myślę, że przejrzystość publikacji zapewniło przeniesienie obfitych przypisów na koniec książki. Dopiski na dole strony w połączeniu z powyższymi ilustracjami i komponentami dałyby mierny efekt. Tym bardziej, że przypisy zajmują pięćdziesiąt stron z trzystu dziewiętnastu głównego tekstu.

***

„Siła komunikacji” to świetna książka rzucająca światło na kolejne ważne elementy, na których należy się skupić, aby poprawić jakość rozmów i dyskusji. Ważne obserwacje zawarte w publikacji dają narzędzia, aby budować zdrowsze relację i społeczeństwo poprzez rozmowy ponad podziałami. Jest to bardzo istotne w naszej rzeczywistości, gdzie informacje napływają bardzo szybko, a kilka kliknięć na klawiaturze może rozpętać niemały konflikt w mediach społecznościowych oraz poza nimi. Duhigg przypomina odbiorcom i odbiorczyniom, że ważne jest to, by słuchać, a nie tylko słyszeć, a także umiejętnie wyrażać się i zarządzać rozmową, żeby nie eskalować konfliktów i zostać dobrze zrozumianym.

Charles Duhigg: „Siła komunikacji. Odkryj sekret rozmów, które łączą.”. Przeł. Małgorzata Guzowska. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2024.